Бокс - көслөләр ярышы

Рәсәй ҡыҙы IBA.PRO версияһы буйынса алты раундлы алышта 67 килограмға тиклемге ауырлыҡта төрөк ҡыҙы Неслихан Моллаоғлу менән осраша (1-1). Әминева профессиональ рингта уҙған йылдың авгусында дебют яһаны һәм был ваҡыт эсендә өс уңышлы алыш үткәрҙе. Улар Башҡортостандың баш ҡалаһында үтте.

- Минең өсөн профессиональ рингта сығыш яһау - яңы баҫҡыс. Мин бында әле өлгәшмәгән бик күп һынауҙар һәм маҡсаттар барлығын беләм, - ти Азалия Әминева. - Дәғүәсе - Төркиәнән, ә беҙ төрөк боксерҙарының шәп икәнен беләбеҙ. Шуға күрә маҡсат - уны техник ятҡан уҙып китеү. Башҡортостандағы, Өфөләге турнирҙарҙы һәм ярыштарҙы үҙ итәм. Мин үҙ еремдә бокс менән шөғөлләнергә яратам, сөнки бында залдағы бөтә ярҙамды тоям. Был миңә көс, ышаныс өҫтәй. Рингтан сыҡҡас, минең өсөн янып-көйөргә килгән һәр кемде ҡосаҡлап, рәхмәт әйтә алам.

Турнирҙың әһәмиәтлелеген иҫәпкә алып, беҙ Салауат ҡалаһында бокстың нисек үҫешеүен белешергә булдыҡ һәм «Лидер» бокс мәктәбенең өлкән тренеры Ришат Насиров менән әңгәмәләштек.

Ришат Насировтың бокс менән бәйләнеше 1977 йылда башлана, шул ваҡыттан алып ул был спортҡа ғашиҡ була. Тренерлыҡ эшмәкәрлеген 1989 йылда башлап, ул үҙенең тыуған ҡалаһы Салауатта боксты үҫтереүгә ҙур өлөш индерергә ҡарар итә. 2004 йылда «Лидер» бокс мәктәбен ойоштороп, ул 20 йыл эсендә бокс һөйөүселәр һәм профессионалдар араһында абруй ҡаҙана. Бөгөн мәктәпкә алыш техникаһын, стратегияһын камиллаштырырға, спорт сифаттарын үҫтерергә һәм рухи көс тупларға теләгән һәр кем инеүе мөмкин. Тәжрибәле остаз етәкселегендә уҡыусылар юғары һөҙөмтәләргә өлгәшә, төрлө кимәлдәге ярыштарҙа ҡатнашып, төбәк һәм бөтә Рәсәй турнирҙарында лайыҡлы сығыш яһай.

- Беҙ тәрбиәләнеүселәребеҙ менән ғорурланабыҙ, уларҙың күбеһе етди еңеүҙәргә өлгәште һәм артабан да үҫешә, көслө һәм үҙ-үҙенә ышанған кешеләрҙең сәләмәт быуыны тураһындағы хыялдарыбыҙҙы тормошҡа ашыра, - тип уртаҡлашты мәктәпкә нигеҙ һалыусы. - Беҙҙең төркөмдәр ете йәштән, беренсе синыфҡа барған саҡтан формалаша. Был йәштә бокс нигеҙҙәрен өйрәнә башлау һәм һаулыҡ, көс һәм үҙ-үҙеңә ышанысҡа табан тәүге аҙым яһау өсөн иң ҡулай ваҡыт. Элек беҙҙең бокс мәктәбендә уҡыусылар күберәк ине. Мәҫәлән, бер нисә йыл элек бер үк ваҡытта алты йәш төркөмөнә бүленгән 80-гә яҡын малай һәм ҡыҙ шөғөлләнә ине. Хәҙер хәл үҙгәрә: уҡыусылар һаны кәмей, секцияға балаларҙы йәлеп итеү ҡыйынлаша. Ҡайһы берҙә белем биреү учреждениеларына йөрөргә, иғландар элеп ҡуйырға, ата-әсәләргә һәм балаларға бокс менән шөғөлләнеүҙең өҫтөнлөктәре тураһында һөйләргә тура килә, - тип билдәләне Ришат Насиров.
Башта Ришат Насиров ҡыҙҙарҙы секцияға ҡабул итеүгә ҡаршы булһа ла, боксты тик ирҙәр спорты тип иҫәпләһә лә, хәҙер уның ҡарашы үҙгәргән. Ата-әсәләрҙең ҡыҙҙарын үҙҙәрен яҡларға һәм үҙ-үҙенә ышанырға өйрәтеү телә үе арҡаһында, ул ҡыҙҙарҙың боксҡа ҡыҙыҡһыныуын һәм шөғөлләнеүен хуплай.
- Хәҙер минең төркөмдә етди уңыштарға өлгәшкән ҡыҙҙар ҙа шөғөлләнә: улар төбәк турнирҙарында еңә, Рәсәй чемпионатында призлы урындар яулай һәм халыҡ-ара аренала яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтә, - тип билдәләй ул. Бокс мәктәбендә ҡыҙҙарҙың уңыштары, уларҙың көсө һәм һәләте, спортта гендер тигеҙлегенең мөһимлеген асыҡлай.
Ришат Насиров шулай уҡ тәрбиәләнеүселәренең уҡыу һәм спортты бергә алып барыу мөмкинлектәрен дә билдәләй.
- Төп мәктәпте тамамлағандан һуң сығарылыш уҡыусылары профилле уҡыу йорттарына уҡырға инә. Ҡайһы берәүҙәр Өфөләге Зәйнәб Биишева исемендәге гимназияны һайлай, унда предметты тәрән өйрәнә һәм профессиональ үҫешә. Башҡалар Эске эштәр министрлығы академияһына уҡырға инә йәки Башҡорт дәүләт университетында юғары белем ала, - тип өҫтәй ул. Бындай ҡарарҙар тәрбиәләнеүселәренә үҙҙәрен тормошҡа ашырырға һәм спорт йәки хоҡуҡ һаҡлау органдары өлкәһендә карьераһын дауам итергә ярҙам итә. Беҙ йыл һайын халыҡ-ара кимәлдәге ярыштар уҙғарабыҙ, һәм бер нисә тапҡыр Ҡаҙағстанда ҡатнаштыҡ. Һуңғы йылдарҙа өс тәрбиәләнеүсем халыҡ-ара чемпион титулы менән тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайтты. Минең уҡыусыларым араһында йыл һайын Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара ярыштарҙа Башҡортостан йыйылма командаһы өсөн сығыш яһаусылар бар. Һуңғы ваҡытта Салауатта боксҡа ҡыҙыҡһыныу арта. Ҡала хакимиәте башлығы Марат Ғәйнулла улы Зәһиҙуллиндың ҡаланың бокс федерацияһы етәксеһе итеп тәғәйенләнеүе был спорт төрөнөң үҫешенә көслө этәргес бирә. Яңы етәкселек менән боксҡа ярҙам көсәйер тип ышанам. Әҙерләнгән пландар урындағы боксты яңы, юғары кимәлгә күтәрергә ярҙам итәсәк.

Күптән түгел Башҡортостандың көньяҡ зонаһында спартакиада тамамланды, уны ойоштороусы Марат Зәһиҙуллин. Уға ошондай ҙур сараны ойошторғаны һәм яҡлағаны өсөн ҙур рәхмәт.
Тренер әйтеүенсә, балалар башта оялсан һәм үҙҙәренә ышанмай килә. Ата-әсәләр балаларының тиҫтерҙәре менән аралашыуҙан ҡурҡыуына, йомоҡ булыуына зарлана. Әммә бокс менән шөғөлләнеү хәлде ҡырҡа үҙгәртә: үҫмерҙәр үҙ-үҙенә ышаныс, ҡыйыулыҡ һәм тәүәккәллек таба. Йомоҡ балаларҙан улар асыҡ һәм үҙ аллы егеттәргә һәм ҡыҙҙарға әйләнә.
- Бокс – ул бары тик спорт ҡына түгел, ә балаларҙың дөрөҫ тәрбиәләнеүенә лә булышлыҡ итә. Был спорт төрө менән шөғөлләнгәндә, улар физик яҡтан ғына түгел, ә тормошҡа кәрәкле бик күп сифаттарҙы ла үҙләштерә. Мәҫәлән, тәртипле булыу, яуаплылыҡты аңлау, еңеүҙе ҡабул итеү һәм еңелеүҙе лайыҡлы кисереү кеүек мөһим дәрестәр алалар. Шуға ла ата-әсәләр балаларын тап ошо юлдан алып барырға тырыша, уларҙың донъяны дөрөҫ аңлауын, тәртипле булыуын һәм тормошта ыңғай үҙгәрештәр күреүен теләй. Урамдарҙа ваҡытты бушҡа үткәреү урынына, балалар үҙҙәренең энергияһын дөрөҫ йүнәлешкә ҡуя һәм алдына аныҡ маҡсаттар ҡуя. Бокс күнекмәләре характерҙы нығыта, сыҙамлыҡты һәм ауырлыҡтарҙы еңеп сығыу һәләтен формалаштыра.

Рита Ғибатулина - һигеҙ йәшлек Элинаның әсәһе.
- Ҡыҙым бокс секцияһында ике йыл шөғөлләнә. Элинаның көслө һәм үҙ-үҙен яҡлай белеүен теләп, ошо спорт төрөн һайланым. Башта был ҡарарҙың дөрөҫлөгөнә шикләнһәм дә, хәҙер уңышлы үҙгәрештәрҙе күрәм. Бокс Элинаға физик яҡтан нығынырға ғына түгел, ә шулай уҡ характерын үҫтерергә лә ярҙам итә: сыҙамлыҡ, маҡсатҡа ынтылыш һәм тырышлыҡ. Элина күнекмәләргә йөрөргә ярата. Ул дәрестәр тураһында мауығып һөйләй.

Илвина Хәбибуллина - һигеҙ йәшлек Аливияның әсәһе.
- Башта был спорттың ирҙәргә хас булыуы тураһында уйлап, ҡурҡыныс кисерҙем. Әммә тиҙҙән хәүефтең юҡҡа булыуы асыҡланды. Бокс - үҙ-үҙеңде дөрөҫ баһалауҙы, үҙеңде яҡлау өсөн бик яҡшы ысул. Аливия бокс менән үҙе ҡыҙыҡһынды, хәҙер ул физик яҡтан нығынып, реакция тиҙлеген һәм хәрәкәт координацияһын үҫтерә. Тренерының сабырлығы һәм индивидуаль ҡарашы өсөн рәхмәт. Аливия күнекмәләргә йөрөргә ярата, рингтағы партнерҙары һәм шөғөлләнгән дуҫтары менән һәр осрашыуға шатлана. Ул класташтарына яңы алымдарҙы һәм алымдарҙы ғорурлыҡ менән күрһәтә.