Ауырлыҡтарҙы еңеп сығыу юлдары

Салауат «Диабет мәктәбе» уҙған республиканың ун ҡала-районынан өсөнсө ҡала булды.

Биш йыл элек Гүзәлиә Юнысованың тормошо ҡырҡа үҙгәрә. Уның һигеҙ йәшлек ҡыҙы Азалияға диабет диагнозы ҡуйыла. Гүзәлиә хәтерләүенсә, башта ҡыҙ ябыға, күп һыу эсә, ашамай, кәйефе булмай һәм тыны ҡыҫыла. Йәйгеһен быны

эҫенән күрәләр. Әммә хәлдең насарланыуы сәбәпле, поликлиникаға мөрәжәғәт итәләр. Уҡыу йылы башланып, ковид пандемияһы сәбәпле дистанцион уҡыуға күскәс, тын ҡыҫылыуы көсәйеп, ашығыс ярҙам саҡыралар. Пневмония диагнозы ҡуйылған булһа ла, тикшереүҙәр I типтағы диабетты асыҡлай. Был хәбәр ғаилә өсөн көтөлмәгән хәл була. «Беҙҙең беренсе реакция - шок. Ғаилә тормошо тулыһынса үҙгәрҙе», - тип һөйләй Гүзәлиә Юнысова.

Шунан һуң дауаханалар юлын тапау, консультациялар алыу, күп кенә мәҡәләләр уҡыу һәм интернетта мәғлүмәт эҙләү башлана. Был эҙләнеүҙәр барышында Гүзәлиә диабет менән ауырыған балаларҙың ата-әсәләренең махсус чаттарҙа бер-береһенә ярҙам итеүен, хатта үҙҙәренең коммерцияға ҡарамаған ойошмаһын булдырыуын белә.

Өфөнөң «Диамапа» автономиялы коммерцияға ҡарамаған ойошма 2020 йылда теркәлгән. Уның директоры Гүзәл Щанина үҙенең балаһы бер йәштән диабет менән ауырыуы тураһында һөйләй.

- Балам ауырығас, үҙемде ҡулға алырға һәм артабан барырға кәрәклеген аңланым. Ғаиләбеҙ бының менән йәшәргә өйрәнде. Ә һуңынан мин балам өсөн күп нәмәгә өлгәшергә өйрәнгәнемде аңланым. Тирә-яҡта шундай уҡ юғалған һәм аптырап ҡалған әсәйҙәрҙең күп булыуын күрҙем, һәм мин уларға ярҙам итергә теләнем. Төрлө инстанцияларға мөрәжәғәт иттем. Әммә бер яуап: «Һеҙ кем? Йөрөргә һәм тикшерергә ниндәй хоҡуғығыҙ бар?». Һәм шул саҡта власть органдарының бер вәкиле миңә үҙемдең һәм балаларымдың хоҡуҡтарын законлы нигеҙҙә яҡлау өсөн автономиялы коммерцияға ҡарамаған ойошма асырға кәңәш итте, - ти ул.

Хәҙер ойошма шәкәр диабеты менән сирләгән балаларҙың бөтә ата-әсәләрен аралаша, башҡа ҡалаларҙан табиптар менән кәңәшләшә, ә ошо йылдан алып лекцияларҙа һәм семинарҙарҙа осраша.
- Беҙ ҙур проект башланыҡ, ул «Диабет мәктәбе: ҡабул итеүҙең яңы яҡтары» тип атала. Был проект менән Башҡортостан башлығы гранттары фондына ғариза бирҙек. Әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, эксперттар был проектты тормошҡа ашырыу
өсөн нигеҙ күрмәне. Проекттыүҙгәртмәйенсә, мин президент гранттары фондына ғариза ебәрҙем. Һәм беҙ еңдек, - тип һөйләй Гүзәл Щанина.
Салауат - «Диабет мәктәбе»н үткәргән өсөнсө ҡала. Ойоштороусылар маршрутты балалар эндокринологы булмаған йәки ауырыу балалар күп булған, белгестәр етмәгән тораҡ пункттарға барыу өсөн төҙөй. Салауатта лекцияны Күмертауҙан табип - эндокринолог Наталья Маркина үткәрҙе.
- Диабетты диагностикалау, компенсация һәм өҙлөгөүҙәр хаҡында һөйләйбеҙ. Конкрет осраҡтарҙы тикшерәбеҙ һәм гипогликемик шок кеүек ғәҙәттән тыш хәлдәрҙә эш итергә өйрәтәбеҙ, - ти Наталья Маркина. - Быларҙың барыһын да табип позицияһынан ғына түгел, ә шәкәр диабеты менән сирләгән баланың әсәһе булараҡ та һөйләйем. Эйе, беҙ барыбыҙ ҙа бында осраҡлы кешеләр түгел. Психолог менән эшләү ҙур роль уйнай. Тренинг ата-әсәләргә баланың диагнозын аңларға, ҡабул итергә, уның менән тулы, әүҙем һәм ҡыҙыҡлы йәшәргә өйрәнергә ярҙам итеүгә йүнәлтелгән. Сөнки балалар - бөтмәҫ-төкәнмәҫ энергия сығанағы. Ә улар өсөн хәрәкәт кислород кеүек кәрәк.
- Хәҙер, ҡыҙымда яуаплылыҡ тойғоһо артты, - тип бүлешә Гүзәлиә Юнысова. - Беҙ бөтә ғаиләбеҙ менән дөрөҫ туҡланыуға күстек. Азалия спорт менән әүҙем шөғөлләнә. Ул үҙе өсөн дзюдоны һайланы, һәм был уға шул тиклем оҡшай, хатта көн һайын күнекмәләргә йөрөргә әҙер. Тап дисциплина сирҙе контролдә тоторға һәм тулы тормош менән йәшәргә ярҙам итә.
Ольга ИСАКОВА фотоһы.

Автор: Дина Галеева

Читайте нас